Podpisujesz umowę najmu mieszkania, a najemca pyta o dokument dotyczący zużycia energii? To nie jest już wyłącznie dodatkowa informacja o kosztach ogrzewania. Odpowiedź na pytanie, czy przy wynajmie potrzebne jest świadectwo energetyczne, w większości przypadków brzmi: tak. Właściciel powinien przygotować dokument przed zawarciem umowy i przekazać jego kopię najemcy.
Obowiązek dotyczy nie tylko mieszkań wynajmowanych długoterminowo. Może obejmować również domy jednorodzinne oraz lokale użytkowe, takie jak biura, sklepy czy punkty usługowe. W praktyce warto sprawdzić tę kwestię odpowiednio wcześnie, aby formalności nie opóźniły zawarcia umowy.
Czy przy wynajmie potrzebne jest świadectwo energetyczne?
Świadectwo charakterystyki energetycznej jest wymagane przy zawieraniu umowy najmu budynku lub jego części, jeżeli obiekt podlega obowiązkowi sporządzenia tego dokumentu. Właściciel albo osoba dysponująca nieruchomością przekazuje najemcy kopię świadectwa w chwili zawarcia umowy.
Przepisy obowiązujące od 28 kwietnia 2023 roku wprowadziły jasną zasadę: dokument powinien być dostępny również przy najmie. Nie ma przy tym znaczenia, czy umowa została sporządzona na czas określony, czy nieokreślony. Liczy się fakt oddania nieruchomości do używania za czynszem lub innym świadczeniem.
To ważna różnica względem dawnych praktyk, gdy świadectwo kojarzyło się głównie ze sprzedażą mieszkania albo odbiorem nowego domu. Obecnie właściciel przygotowujący lokal do najmu powinien potraktować je jako jeden z dokumentów potrzebnych do bezpiecznego zawarcia umowy.
Kto przekazuje dokument i kiedy?
Za przekazanie świadectwa odpowiada wynajmujący, a nie pośrednik, zarządca czy najemca. Najbezpieczniej dołączyć kopię dokumentu do pakietu przekazywanego przy podpisaniu umowy, razem z protokołem zdawczo-odbiorczym i informacją o rozliczeniach mediów.
Kopia może zostać przekazana w postaci papierowej albo elektronicznej. W przypadku formy elektronicznej warto zadbać, aby najemca rzeczywiście otrzymał plik i aby można było wykazać przekazanie dokumentu. Dobrym rozwiązaniem jest zapisanie odpowiedniego potwierdzenia w umowie lub protokole.
Najemca nie może skutecznie zrzec się prawa do otrzymania świadectwa. Zapis w umowie, że najemca rezygnuje z dokumentu, nie rozwiązuje problemu po stronie właściciela. Jeżeli świadectwo nie zostanie przekazane, najemca może wezwać wynajmującego na piśmie do jego dostarczenia. Po bezskutecznym upływie ustawowego terminu może zlecić sporządzenie dokumentu na koszt wynajmującego.
Brak realizacji obowiązku może również wiązać się z odpowiedzialnością wykroczeniową i karą grzywny. Dlatego lepiej nie odkładać zamówienia świadectwa do dnia podpisania umowy.
Jakich nieruchomości dotyczy obowiązek?
Najczęściej świadectwo jest potrzebne przy wynajmie mieszkania w bloku, kamienicy lub współdomu, domu jednorodzinnego, a także lokalu użytkowego. Dokument sporządza się dla tej części nieruchomości, która jest przedmiotem najmu. Gdy wynajmowany jest samodzielny lokal w budynku wielorodzinnym, świadectwo powinno dotyczyć właśnie tego lokalu, a nie całego budynku.
W przypadku domu wynajmowanego w całości sporządza się świadectwo dla budynku. Jeżeli właściciel wynajmuje wyodrębnioną część domu, na przykład niezależne mieszkanie z osobnym wejściem, zakres dokumentu należy ustalić z osobą uprawnioną do jego sporządzenia.
Szczególną uwagę warto zachować przy lokalach usługowych. Biuro, gabinet, sklep lub punkt usługowy mogą mieć inną instalację grzewczą, wentylację czy sposób użytkowania niż pozostała część budynku. To wpływa na dane przyjmowane do obliczeń, dlatego dokument powinien odzwierciedlać rzeczywisty stan lokalu.
Kiedy świadectwo nie będzie wymagane?
Ustawa przewiduje wyjątki od obowiązku posiadania świadectwa. Dotyczą one między innymi niektórych budynków zabytkowych objętych ochroną konserwatorską, budynków używanych jako miejsca kultu i działalności religijnej, obiektów przemysłowych i gospodarczych bez instalacji zużywających energię oraz niektórych niewielkich budynków wolnostojących.
Wyjątek może dotyczyć także budynków mieszkalnych użytkowanych przez ograniczoną część roku. Nie należy jednak automatycznie zakładać, że każdy najem krótkoterminowy lub sezonowy zwalnia z obowiązku. Znaczenie ma charakter budynku oraz przesłanki wskazane w przepisach, a nie sama nazwa oferty najmu.
Wątpliwości pojawiają się zwłaszcza przy domkach letniskowych, lokalach w starych kamienicach oraz obiektach o mieszanym przeznaczeniu. W takich sytuacjach warto sprawdzić konkretny stan faktyczny przed publikacją ogłoszenia i podpisaniem umowy. Błędne powołanie się na wyjątek może oznaczać niepotrzebne ryzyko formalne.
Świadectwo a ogłoszenie najmu
Właściciel powinien pamiętać nie tylko o przekazaniu dokumentu najemcy. Jeżeli publikuje ogłoszenie sprzedaży lub najmu budynku albo lokalu, powinien zamieścić w nim informacje dotyczące charakterystyki energetycznej wskazane w świadectwie. Dotyczy to w szczególności danych o zapotrzebowaniu na energię oraz emisji dwutlenku węgla.
W praktyce oznacza to, że świadectwo najlepiej zamówić jeszcze przed wystawieniem oferty. Pozwala to od razu przygotować ogłoszenie zgodnie z wymaganiami i uniknąć późniejszego poprawiania treści na portalach ogłoszeniowych.
Nie warto wpisywać orientacyjnych parametrów z pamięci ani kopiować danych z dokumentu dotyczącego innego lokalu. Mieszkania w jednym pionie mogą różnić się powierzchnią, położeniem, stolarką okienną, instalacjami i zakresem przeprowadzonych modernizacji. Parametry z sąsiedniego lokalu nie są podstawą do przygotowania własnego ogłoszenia.
Jak długo ważne jest świadectwo energetyczne?
Świadectwo charakterystyki energetycznej zachowuje ważność przez 10 lat od dnia jego sporządzenia. Wcześniej traci aktualność, jeżeli w budynku lub lokalu przeprowadzono roboty budowlano-instalacyjne wpływające na jego charakterystykę energetyczną.
Taką zmianą może być na przykład wymiana źródła ogrzewania, ocieplenie ścian lub dachu, wymiana okien na inną klasę, montaż instalacji fotowoltaicznej albo istotna modernizacja wentylacji. Nie każda drobna naprawa wymaga nowego dokumentu, ale po większym remoncie warto sprawdzić, czy dotychczasowe świadectwo nadal odpowiada stanowi nieruchomości.
Dla właściciela ma to również znaczenie biznesowe. Aktualne świadectwo nie przesądza o wysokości rachunków konkretnego najemcy, ponieważ zużycie zależy od sposobu korzystania z lokalu. Pokazuje jednak standard energetyczny nieruchomości i może ułatwić rzetelną rozmowę o przewidywanych kosztach eksploatacji.
Jak przygotować się do zamówienia świadectwa?
Sprawne sporządzenie dokumentu zależy w dużej mierze od dostępności danych o nieruchomości. Przygotuj przede wszystkim adres, powierzchnię, rok budowy, informacje o ogrzewaniu i ciepłej wodzie, rodzaju wentylacji oraz przeprowadzonych modernizacjach. Przydatne są także rzuty lokalu, dokumentacja techniczna, dane z administracji lub wspólnoty oraz informacje o ociepleniu budynku.
Brak pełnej dokumentacji nie zawsze blokuje wykonanie świadectwa. Uprawniona osoba może ustalić część danych na podstawie oględzin, dostępnych informacji i obowiązującej metodologii. Trzeba jednak podawać informacje zgodne ze stanem faktycznym. Zaniżanie wieku instalacji czy przypisywanie budynkowi nieistniejącego ocieplenia może prowadzić do nierzetelnego dokumentu.
W Certyfikaty-e.pl właściciele mieszkań, domów i lokali użytkowych mogą dobrać zakres obsługi do rodzaju nieruchomości oraz dostępnych danych. To szczególnie pomocne, gdy lokal znajduje się w kamienicy, budynek przeszedł częściową modernizację albo właściciel przygotowuje obiekt jednocześnie do najmu i sprzedaży.
Świadectwo energetyczne to nie audyt
Przy okazji wynajmu warto rozróżnić dwa dokumenty. Świadectwo charakterystyki energetycznej służy spełnieniu obowiązku formalnego i przedstawia standard energetyczny nieruchomości według określonej metodologii. Audyt energetyczny jest szerszą analizą techniczną, która pomaga zaplanować opłacalne prace modernizacyjne.
Jeżeli właściciel domu rozważa ocieplenie, wymianę kotła, montaż pompy ciepła lub przygotowanie wniosku o dofinansowanie, sam certyfikat nie zastąpi audytu. Audyt może wskazać kolejność prac, ich przewidywany efekt oraz warianty inwestycji. Dla najmu oznacza to możliwość realnego obniżenia kosztów użytkowania i poprawy atrakcyjności nieruchomości, ale decyzję trzeba oprzeć na stanie konkretnego budynku.
Przed podpisaniem umowy najmu warto więc potraktować świadectwo jako element uporządkowanej dokumentacji, a nie formalność do załatwienia po fakcie. Aktualny dokument, poprawne dane w ogłoszeniu i potwierdzenie przekazania najemcy dają właścicielowi prostą, rzetelną ochronę formalną.
